Over fenomenen, effecten en een paradox

Ik liep vandaag weer eens tegen een typisch Baader-Meinhof-fenomeen aan. Korte toelichting: dit is een begrip voor de illusie dat een woord, naam of ander object dat pas recent onder je aandacht is gebracht, plotseling vaker lijkt voor te komen in een onwaarschijnlijk hoge frequentie (bron: Wikipedia). Simpel voorbeeld, als je net een Mini hebt gekocht, dan zie je dat ding ontzettend vaak voorbij scheuren.  Het schijnt te maken te hebben dat je op een normale dag dusdanige hoeveelheden informatie over je heen gestort krijgt dat je algauw zo’n 90% van de irrelevante info weg filtert. Tot iets je aandacht heeft getrokken en het dus relevant wordt. Je filtert dit dus niet meer weg en je wordt je er dus van bewust.

Nu hapert mijn filter om de haverklap en zal ik die 90% bij lange na niet halen, dus veilig om te zeggen dat ik van het Dunning-Kruger-effect nog nooit eerder had gehoord . Ook weer een korte toelichting: incompetente mensen die door hun incompetentie het metacognitieve vermogen ontberen om in te zien dat hun keuzes en conclusies soms verkeerd zijn.
Ofwel: Incompetente mensen overschatten nogal eens hun eigen kunnen en daardoor wanen ze zich bovengemiddeld competent. Terwijl mensen die daadwerkelijk bovengemiddeld competent zijn de neiging hebben hun eigen kunnen te onderschatten. Zij gaan er vanuit dat anderen nét zo capabel zijn zoals zijzelf.
Ofwel: Incompetente mensen vergissen zich en schatten zichzelf te hoog in en competente mensen vergissen zich en schatten ánderen te hoog in.

Ik kwam dit effect, waar ik dus echt nog nooit van gehoord had, binnen het uur twee keer tegen. De eerste maal op Reddit. Daar werden de opmerkingen vanuit een stel Wappies in de commentaren weggezet als het Dunner-Kruger-effect (de eerste groep uiteraard). De tweede keer in de NRC app in een artikel over wéér een ander effect namelijk het bromvlieg-effect. Over hoe winkels ons koopgedrag vele malen meer beïnvloeden dan we zelf denken. Er werd hier dus ook in een niet specifiek te benoemen context over Dunning en Kruger gesproken.

Het zal best een illusie zijn maar ik vond het bijzonder frappant.

Nu twijfel ik best regelmatig aan mezelf in relatie tot anderen. Er zijn toch wel meer mensen die het Baader-Meinhof-fenomeen kennen? Het Dunning-Kruger-effect is toch best duidelijk beschreven?
Zou die twijfel me dan automatisch in het competente bakje plaatsen? Of doe ik dan aan gruwelijke zelfoverschatting en ben ik dus automatisch incompetent?

Dit, dames en heren, noem ik de Van Tol-Besemer-paradox.

Comment

There is no comment on this post. Be the first one.

Leave a comment